Αυτές οι βραβεύσεις κάποτε έβγαζαν νόημα

Στο πέρασμα του χρόνου, έχουν φτάσει να θεωρούνται ως μερικές από τις χειρότερες υποψηφιότητες στην ιστορία των Όσκαρ. Κι όμως, κέρδισαν το αγαλματάκι. Γιατί;

Είναι πολύ δύσκολο να μπορέσεις να διαβάσεις εγκαίρως τα σημεία των καιρών, γι’αυτό εξάλλου και θα συναντήσει κανείς μια σειρά από μικρές ή μεγάλες “αδικίες” κοιτώντας καταλόγους Οσκαρικών νικητών. Τι σημαίνει εξάλλου αδικία σε κάτι τόσο υποκειμενικό όσο η τέχνη;
Όμως κάποιες ερμηνείες, κάποιοι σκηνοθέτες, κάποιες ταινίες, ξεπερνούν την εποχή τους ή την υποκειμενική κρίση, και γράφονται με χρυσά γράμματα στην ιστορία του σινεμά. Κάνοντας, αναπόφευκτα, μερικούς νικητές να αισθάνονται σήμερα πολύ-πολύ άβολα.
Ποιοι ήταν όμως οι λόγοι που έκαναν την Ακαδημία να δώσει Όσκαρ στον Stallone, τον Benigni και την Paltrow, την ώρα που το έχει αρνηθεί στον Kubrick, τον Hitchcock ή (μέχρι πρότινος) τον Scorsese;
Αυτές είναι 13 βραβεύσεις που σήμερα μας κάνουν να ξύνουμε το κεφάλι μας, αλλά που τότε, για τον έναν ή τον άλλον λόγο, έβγαζαν νόημα.

1950, Όσκαρ Α’ Γυναικείο Ρόλου, Judy Holliday (για το “Born Yesterday”)

  Η προσβολή: Μια χαρά η Judy, δεν τίθεται θέμα, απλά ότι μες στις ηττημένες βρισκόταν η Bette Davis για το “Όλα για την Εύα”, δίχως αμφιβολία μια ερμηνεία χωρίς την οποία οι ηθοποιοί σήμερα θα έπαιζαν αλλιώς στις ταινίες.
Η εξήγηση: Κάποιες φορές πολύ απλά είναι δύσκολο να διαβάσεις με βεβαιότητα τη μελλοντική βαρύτητα ενός γεγονότος στο παρόν. Η Davis είχε ήδη 2 Όσκαρ και ίσως οι ψηφοφόροι δεν ήθελαν να της επιτρέψουν το χατ-τρικ. Αυτό, και το ότι ίσως οι ψήφοι των φαν της ταινίας μοιράστηκαν με την συν-υποψήφια Anne Baxter, με αποτέλεσμα να μην κερδίσει καμιά τους.

1960, Όσκαρ Σκηνοθεσίας, Billy Wilder, “Η Γκαρσονιέρα”

  Η προσβολή: Πραγματικά, φανταστική ταινία η “Γκαρσονιέρα”. Λατρεία. Και η ταινία, και ο Wilder. Αλλά να, υποψήφιος ήταν εκείνη τη χρονιά ο Alfred Hitchcock. Με το “Ψυχώ”. Ο Hitchcock τελικά δεν κέρδισε ποτέ Όσκαρ Σκηνοθεσίας.
Η εξήγηση: Η “Γκαρσονιέρα” που λέγαμε; Όντως, πολύ καλή ταινία.

1965, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, “Η Μελωδία της Ευτυχίας”

  Η προσβολή: Ωραίοι οι χαριτωμένοι χοροί και τραγούδια, αλλά ο David Lean με τον “Δόκτωρ Ζιβάγκο” επανακαθόριζε ας πούμε το επικό σινεμά.
Η εξήγηση: Ας πούμε ότι η Ακαδημία δεν ήταν έτοιμη για κάτι λιγότερο ποπ. Εξάλλου, μια σοβαρή ταινία πάνω στον κομμουνισμό θα ήταν εκ των πραγμάτων πιο δυσκολοχώνευτη από ό,τι ένα feelgood παραμυθάκι πάνω στο Ναζισμό.

1968, Όσκαρ Σκηνοθεσίας, Carol Reed (“Oliver!”)

  Η προσβολή: Κέρδισε τον Stanley Kubrick για το “2001, Η Οδύσσεια του Διαστήματος”. Ο Kubrick δεν κέρδισε ποτέ Όσκαρ Σκηνοθεσίας.
Η εξήγηση: Εντάξει, ακούγεται πολύ σνομπ να πεις ότι η “Οδύσσεια” παραήταν arthouse για την Ακαδημία, αλλά η “Οδύσσεια” παραήταν arthouse για την Ακαδημία. Το 2007, το American Film Institute την κατέταξε ως την 15η καλύτερη ταινία όλων των εποχών. Όχι, το “Oliver!” δεν ήταν μες στις 14 πρώτες.

1974, Όσκαρ Α’ Αντρικού Ρόλου, Art Carney (για το “Χάρι και Τόντο”)

  Η προσβολή: Αυτό είναι το προσωπικό μου αγαπημένο. Ο κυριούλης εκείνη τη χρονιά κέρδισε ίσως την διαχρονικά καλύτερη κατηγορία Α’ Αντρικού Ρόλου στα χρονικά. Μέτρα: Jack Nicholson (για την “Τσάιναταουν”), Al Pacino (για τον “Νονό 2”), Dustin Hoffman (για το “Λένι, ο Βρωμόστομος”) και Albert Finney (για το “Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές”). Μπράβο, καλή επιλογή.
Η εξήγηση: Δεν έχουμε.

1976, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, “Ρόκι”

Η προσβολή: Μια ταινία του Sylvester Stallone επικρατεί 3 αγνών αριστουργημάτων, ταινιών μάλιστα επίκαιρων τότε όσο και διαχρονικών πάντα: Toν “Ταξιτζή”, το “Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου” και “Το Δίκτυο”.

  Η εξήγηση: H Αμερική ακόμα συνερχόταν από το τέλος του πολέμου στο Βιετνάμ, οι συνθήκες στην κοινωνία άφηναν τον κόσμο να ελπίζει σε ένα καλύτερο μέλλον (γιατί δεν είχε παρόν) και η ιστορία ανόδου και θριάμβου ενός απλού εκπροσώπου της εργατικής τάξης ήταν αυτό ακριβώς που ήθελαν να ακούσουν τη δεδομένη στιγμή. Πολύ περισσότερο από ιστορίες πολιτικής διαφθοράς, πολιτιστικής σήψης και κοινωνικής διάβρωσης.

1979, Όσκαρ Σκηνοθεσίας, Robert Benton (για το “Κράμερ Εναντίον Κράμερ”)

Η προσβολή: Καμία αντίρρηση με τα καλοπαιγμένα οικογενειακά δράματα, αλλά εδώ ήταν υποψήφιος στη Σκηνοθεσία ο Francis Ford Coppola για το έπος “Αποκάλυψη Τώρα”, που είναι πολύ κυριολεκτικά μια από τις σημαντικότερες ταινίες όλων των εποχών.

  Η εξήγηση: Καθώς το Hollywood προσπερνούσε του μια δεκαετία που άφηνε πληγές στο κορμί της ίδιας της Αμερικής, ενδεχομένως να θέλησε να κάνει ένα διάλειμμα από τις βαριές ταινίες ιδιαίτερων κποχρώσεων. Έτσι ένα σερί που περιελάμβανε “Ελαφοκυνηγό”, “Φωλιά του Κούκου”, “Νονό”, “Ρόκι”, “Νευρικός Εραστής” στα ανήσυχα ‘70s, έφτασε στο τέλος του με τη σπουδαιότερη ταινία της περιόδου, να χάνει από το διαζύγιο των Κρέιμερ.

1994, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, “Forrest Gump”

Η προσβολή: O ύμνος στην ηλιθιότητα χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα ως αρνητικό παράδειγμα Οσκαρικής ταινίας (και ερμηνείας), και σα να μην έφτανε αυτό, για να κερδίσει επικράτησε του “Pulp Fiction”, δηλαδή μιας από τις επιδραστικότερες ταινίες στην ιστορία του Αμερικάνικου σινεμά.

  Η εξήγηση: Αυτά τα επιδραστικά φαίνονται εκ του αποτελέσματος, και η Ακαδημία ποτέ δεν ήταν ιδιαίτερα γρήγορη στο να αντιλαμβάνεται τα σημεία των καιρών. (Αντίστοιχα, πχ, θα θυμόμαστε χρόνια από τώρα ότι βράβευσαν τον “Λόγο του Βασιλιά” αντί του “Social Network”.)
Ο “Forrest” είναι μια από αυτές τις καλοφτιαγμένες χαριτωμενιές που όποτε τις πετύχεις στην τηλεόραση θα τις χαζέψεις, κι αυτό ήταν πάντα εμφανές. Το ότι όμως το ακραία διαφορετικό, βίαιο, αντισυμβατικό, βέβηλο “Pulp Fiction” θα άλλαζε όλα τα δεδομένα; Αυτό ήταν ένα ρίσκο που οι άνθρωποι της Ακαδημίας δεν ήταν και πολύ έτοιμοι να πάρουν.

1998, Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου, Robert Benigni (για το “Η Ζωή Είναι Ωραία”)

Η προσβολή: Ο συμπαθής (σε κάποιους) κλόουν κέρδισε το αγαλματίδιο από τρεις μεγάλους ηθοποιούς διαφορετικών γενεών (Ian McKellen, Nick Nolte, Edward Norton) για τις σπουδαιότερες ερμηνείες της καριέρας του καθενός (“Gods and Monsters”, “Οδύνη”, “Αμερικάνικη Ιστορία Χ”, αντίστοιχα).

  Η εξήγηση: Η γνωστή επιρροή της τότε απολύτως κυρίαρχης Miramax του Harvey Weinstein, και οι άνθρωποι του Hollywood που είχαν γοητευθεί από τον Ιταλό (με έναν μάλλον πατροναριστικό τρόπο φυσικά), μέχρι που τον είδαν να πατά πάνω σε καρέκλες όταν άκουσε το όνομά του να βγαίνει από τον φάκελο, και ξύπνησαν βίαια στην πραγματικότητα του ότι μόλις είχαν δώσει 2 βραβεία Όσκαρ στον Τζόνι Στεκίνο. Και βασικά άραξε, θα μείνουμε στο 1998 λίγο ακόμα.

1998, Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου, Gwyneth Paltrow (για τον “Ερωτευμένο Σαίξπηρ”)

Η προσβολή: Όχι μόνο ένα μεγαλοπρεπές “σιγά την ερμηνεία”, αλλά κι ένα αδιανόητο σνομπάρισμα μιας εκ των σπουδαίων σύγχρονων κινηματογραφικών ρόλων, της Elizabeth (στην ομώνυμη ταινία) που μας σύστησε την μεγάλη Cate Blanchett.

  Η εξήγηση: Ο Harvey ο Weinstein. Για να μπορούμε σήμερα να λέμε, “η βραβευμένη με Όσκαρ Gwyneth Paltrow”. Αλλά δεν τελειώσαμε με το ‘98.

1998, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, “Ερωτευμένος Σαίξπηρ”

Η προσβολή: Το ότι κέρδισε αυτή η σαχλίτσα Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας θα ήταν ενοχλητικό, αλλά το ότι κέρδισε τη “Λεπτή Κόκκινη Γραμμή” του μέγιστου Terrence Malick και τη “Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν” του Spielberg, το κάνει προσβλητικό. (Και το λέω ως κάποιος που μισεί τη “Διάσωση”, μια ταινία που όμως στην τελική διαθέτει σπουδαίες αν και συζητήσιμες κινηματογραφικές αρετές. Τελοσπάντων, είναι σινεμά, άξιο να κριθεί με καλλιτεχνικούς όρους.)

  Η εξήγηση: Ο Harvey; Μας ψεκάζουν; Κάποιος έκλεψε τα ψηφοδέλτια και τα αντικατέστησε με άλλα; Ο Harvey; Ποιος ξέρει.
 2005, Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, “Crash”
Η προσβολή: Το “Crash” θεωρείται κατά κοινή ομολογία η χειρότερη ταινία που έχει κερδίσει ποτέ Όσκαρ Καλύτερη Ταινίας. Στο Google η φράση “worst movie to win best picture oscar” επιστρέφει μια σειρά από λίστες που σχεδόν όλες έχουν το “Crash” πρώτο, σίγουρα όλες το αναφέρουν. Όταν εκείνη την τραυματική βραδιά ο Jack Nicholson ανακοίνωσε τη νίκη-έκπληξη, από το κοινό ακούστηκαν ξεκάθαρες κομμένες ανάσες. Σε πολλά σπίτια που κόσμος παρακολουθούσε, σημειώθηκαν μικρές εκρήξεις βίας. Στο δικό μας ευτυχώς το μόνο θύμα ήταν ένα δύσμοιρο τασάκι.

  Η εξήγηση: Από τη μία έχεις το “Crash”, μια απλοϊκή ταινία για ένα περίπλοκο θέμα που βασικά ενισχύει την όποια προκατάληψη έχεις ήδη επάνω σε αυτό. (Άρα χαϊδεύει τα αυτιά του θεατή, πρώτο κριτήριο.) Το ίδιο “Crash” που λόγω του μεγάλου καστ του, βασικά είχε την ψήφο σχεδόν κάθε ανθρώπου που έχει αναζητήσει ποτέ δουλειά στο Λος Άντζελες, και όλων των πρώτων ξαδέρφων του. Κι από την άλλη, απέναντί του είχε “Το Μυστικό του Brokeback Mountain”, μια ταινία που όσο κι αν δε θέλουν πολλοί να το παραδεχτούν, έκανε υπερβολικά πολύ κόσμο να αισθανθεί άβολα για να κερδίσει το μεγάλο Όσκαρ. Η Ακαδημία δεν τόλμησε, η Ιστορία όμως, έχει ήδη βγάλει το πόρισμά της.

2009, Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου, Sandra Bullock (για το “Blind Side”)

Η προσβολή: Ότι πήρε Όσκαρ η Sandra Bullock.

  Η εξήγηση: Το “Blind Side” μίλησε στις καρδιές αμέτρητων Αμερικανών από τα χωράφια της Άιοβα και ήταν η feelgood επιτυχία της χρονιάς στην Αμερική (Στον υπόλοιπο κόσμο χορεύαμε στους vintage ρυθμούς του φανταστικού “Μια Κάποια Εκπαίδευση”). Μμμ, όχι, και πάλι δεν ακούγεται αρκετό. Ίσως κάποια μαζική παραίσθηση;

ΠΗΓΗ:http://www.cosmo.gr/